علائم و انواع کم خونی و درمان آن

 

کم خونی نوعی اختلال خونی است که در آن تعداد گلبول­ های قرمز یا هموگلوبین به میزان خیلی زیاد کاهش می­یابد. هموگلوبین ­ها وظیفه انتقال اکسیژن تمام بافت ­های بدن را دارند. باتوجه به این­که تمام سلول­ های بدن برای زنده ماندن نیازمند اکسیژن هستند، در نتیجه هموگلوبین ­ها نقش بسیار مهمی در سلامت کل بدن ایفا می­ کنند. بنا به کاهش گلبول ­های قرمز در خون کم خونی انواع مختلفی دارد. کم خونی را آنمی نیز می ­نامند. با تشخیص کم خونی با استفاده از علائم آن می­توان راه­ های درمانی موثر و سریعی برای عارضه کم خونی بدست آورد. در این مقاله به بررسی انواع کم‌ خونی، علت و درمان کم ‌خونی می ‌پردازیم. در ادامه با نیک اندام همراه باشید.

 

بخوانید: پوکی استخوان چیست؟ علائم، پیشگیری و درمان گیاهی پوکی استخوان

 

انواع کم خونی

 

انواع کم خونی

 

انواع کم خونی در حالت کلی به دسته‌ های زیر تقسیم می‌شود:

کم خونی ناشی از کمبود آهن: این نوع کم خونی از شایع­ترین انواع بیماری کم خونی است. حدود 70 درصد از آهن بدن در دو پروتئین هموگلوبین و میوگلوبین یافت می ­شود. معمولا بدن با از دست دادن خون، هموگلوبین و در نتیجه آهن موجود در سلول­ های خود را از دست می ­دهد. در این صورت بدن شروع به مصرف آهن ذخیره می­ کند. آهن ذخیره در خون، کبد، طحال و مغز استخوان وجود دارد.

کم خونی ناشی از کمبود ویتامین: این نوع کم خونی در اثر کمبود فولیک اسید و ویتامین B12 ناشی می­شود. فولیک اسید یکی از ویتامین­ های گروه B است که بدن قادر به تولید فولیک اسید نیست و فقط به روش ­های تزریقی و خوراکی می ­توان فولیک اسید بدن را تامین کرد. وجود فولیک اسید برای سلامت خون و سلامت سیستم عصبی ضروری است. ویتامین B12 نقش بسیار مهمی در تکثیر سلولی و خون­سازی دارد.

کم خونی بیماری­ های خاص: بیماری­ های خاص به بیماری ­های تالاسمی، هموفیلی و نارسایی کلیه گفته می­ شود. تالاسمی نوعی بیماری کم خونی ارثی است که به دلیل ساختار نادرست هموگلوبین در خون به وجود می ­آید. هموفیلی یکی از رایج ­ترین بیماری خونریزی ارثی است که در آن، بیمار دچار خونریزی پیاپی می­شود. نارسایی کلیه نوعی بیماری کلیوی است که بیمار برای درمان آن از دیالیز خونی استفاده می ­کند. در این بیماری کلیه ­ها قادر به ترشح هورمون ­های کافی برای تولید گلبول­ های خونی نیستند.

 

بخوانید: چطور راحت در یک ماه 10 کیلو وزن کم کنیم؟ 

 

کم خونی داسی شکل: یکی از شایع­ترین بیماری­ های خونی ارثی، کم خونی سلول ­های داسی شکل است. این بیماری­ ها ژنتیکی بوده و با جهش ژنتیکی ایجاد می­شود. به بیانی دیگر به صورت ارثی از والدین به فرزندان منتقل می ­شود. سلول­ های هموگلوبین­ های سالم به شکل گرد و صاف هستند و به راحتی از مویرگ ­های خونی عبور می­ کنند، سلول­ های هموگلوبین­ های داسی شکل سفت و به شکل داس هستند و به راحتی نمی­ توانند از مویرگ­ های خونی عبور کنند. در نتیجه عملکرد انتقال اکسیژن به بافت­ های بدن دچار اختلال می­ شود.

کم خونی آپلاستیک: نوعی از بیماری کم خونی است که در آن مغز استخوان، سلول ­های جدید خونی به اندازه کافی تولید نمی­ کند. در این  نوع از کم خونی علاوه بر کاهش هموگلوبین خون، دیگر فرآورده ­های خونی از جمله پلاکت و پلاسمای خون نیز کاهش می ­یابد.

 

 بخوانید: علائم و نشانه های کبد چرب چیست و چگونه کبد چرب را تشخیص دهیم؟ 

 

علل کم خونی

 

علل کم خونی

 

کاهش هموگلوبین مهم­ترین علت کم خونی است که  می­ تواند به سه دلیل به وجود بیاید:

  • تولید ناکافی هموگلوبین خون: سلول­ های خونی نمی­ توانند به اندازه کافی هموگلوبین تولید کنند تا عمل انتقال اکسیژن با سرعتی ایده ­آل پیش رود. بزرگ­ترین عامل آن، داشتن تغذیه غذایی نامناسب است.
  • تخریب هموگلوبین خون: سلول ­های خونی توان درست کردن شکل صحیح هموگلوبین­ های موجود در خون را ندارند. عامل این حالت از کم خونی اغلب بیماری ­های ژنتیکی و وراثتی است.
  • از دست دادن هموگلوبین خون: خونریزی اصلی ­ترین دلیل از دست رفتن هموگلوبین ­های خونی می­ شود. به دلیل دوران قاعدگی در خانم ­ها و خونریزی ماهانه آن­ها، خانم بیشتر به بیماری کم خونی دچار می ­شوند.

 از دیگر علت­ های بروز کم خونی می‌توان به  نوشیدن بیش از اندازه چای و قهوه، زیاده­ روی در مصرف لبنیات،  مصرف بیش از حد سویا، رژیم­ های غذایی گیاه­خواری،  تغذیه نشدن با شیرمادر،  نخوردن میوه­ های تازه و  مصرف بیش از اندازه منابع اگزالاتی اشاره کرد.

 

بخوانید: درد سیاتیک | علت، علائم و درمان سیاتیک

 

علائم و تشخیص کم خونی

 

بیماری کم خونی را می ­توان به دو روش تشخیص داد. اولی با مشاهده علائم ظاهری و رفتاری بیمار و دومین روش تشخیص بیماری کم خونی به کمک آزمایش خونی CBC است. در اینجا به برخی از علائم کم خونی اشاره می‌کنیم:

  • رنگ پریدگی پوست
  • سرگیجه
  • سردرد
  • ضعف و خستگی
  • نامنظم شدن ضربان قلب
  • تاری دید
  • بی­حسی، کرختی و احساس سرما در نوک انگشتان دست و پا
  • اختلال در سیستم عصبی و رفتاری

 

بخوانید: برنامه غذایی برای چاق شدن و افزایش وزن افراد لاغر

 

راه ­های درمان کم خونی

 

راه ­های درمان کم خونی

 

روش درمان کم خونی با توجه به شدت کم خونی اتخاذ می‌شود.

درمان با مصرف موادغذایی مناسب: از مواد مغذی لازم برای خون­سازی می ­توان به آهن، فولیک اسید و ویتامین B12 اشاره کرد. به همین دلیل در صورتی که فرد کم خون ممنوعیت غذایی خاصی نداشته باشد می‌تواند مواد غذایی زیر را در رژیم غذایی خود قرار دهد:

لوبیای سفید، جگر گاو، عدس، نخود، شکلات تلخ، جعفری، اسفناج، میوه­های خشک مثل زردآلو خشک، بادام هندی، گوجه ­فرنگی، کشمش، گوشت گاو، ماهی، زرده تخم ­مرغ و دانه ­های روغنی، کلم بروکلی، لوبیاچیتی، تخمه آفتابگردان، مارچوبه، جگر بوقلمون، نعنا خشک، آووکادو، بادام زمینی، موز، پرتقال و تخم کتان، غلات، انواع ماهی و غذا های دریایی، تخم ­مرغ، گوشت قرمز و لبنیات.

 

بخوانید: برترین مواد غذایی سرشار از پروتئین

 

درمان با مصرف دارو: در صورتی که آهن و ویتامین و فولیک اسید با مصرف مواد غذایی تامین نشود می­ توان از مکمل­ های این مواد معدنی استفاده کرد. بیماری کم ­خونی با توجه به نوع آن در افرادی با سن و شرایط مختلف، متفاوت است. بهتر است برای استفاده از مکمل­ ها و داروهای کم خونی از مشاوره­ های یک پزشک عمومی استفاده کرد.

درمان از طریق تزریق خون: تزریق خون اقدامی بی­ خطر و روشی عادی برای درمان کم خونی است. معمولا برای افرادی که در اثر حادثه­ ای دچار خونریزی و کم خونی می­ شوند و نیازمند سریع تامین خون بدن هستند، از تزریق خون استفاده می ­شود. همچنین افرادی که مبتلا به سرطان هستند برای سرعت بخشیدن به عمل خون­سازی و رساندن اکسیژن توسط هموگلوبین­ ها به بافت­ های بدن، از روش درمانی تزریق خون به بیمار استفاده می­ شود. در صورت عدم توانایی بدن برای ساخت سلول­ های سالم خونی به علت بیماری ­های مغز استخوانی یا تاثیرات شیمی درمانی نیز از تزریق خون استفاده می­ شود. اگر در این مواقع ذکر شده عمل خون­رسانی انجام نشود، بیمار دچار حمله­های جدی و خطرناک می ­شود.

 

بخوانید: پیشگیری از فشار خون بالا و دیابت با پیاده روی منظم

 

 سخن پایانی

کم ‌خونی یکی از انواع بیماری است که در صورت عدم درمان به موقع و پیگیری‌های لازم می‌تواند عوارض جبران ناپذیری را به همراه داشته باشد. افرادی که مبتلا به کم خونی شدید هستند باید تحت مراقبت باشند و به صورت منظم آزمایشات لازم را انجام دهند. با توجه به این که داشتن رژیم غذایی سرشار از مواد غذایی در درمان این بیماری و کاهش علائم آن موثر است، توصیه می‌شود که افراد کم خون مواد غذایی مفید را در رژیم غذایی خود قرار دهند.

 

پیشنهاد نیک اندام: 

درمان سریع یبوست با بهترین راهکار های خانگی + علت یبوست

روش برای درمان سریع جوش صورت | از بین بردن جوش صورت و آکنه

درمان قطعی شپش سر با روش خانگی

افتادگی شانه و درمان آن با حرکات اصلاحی رفع قوز شانه

بالا کشیدن و خوش فرم کردن سینه با ورزش

 بهترین تمرینات ورزشی برای پهن شدن شانه ها و چهار شانه شدن